Portretrecht en straatfotografie

Disclaimer: deze blog is gebaseerd op diverse bronnen. Ik ben alleen geen jurist, dus is deze blog niet getoetst aan de wet. Deze blog geeft slechts een beeld van mij op het portretrecht en straatfotografie, maar er zijn geen rechten aan te ontlenen.

Ik heb het nu al een paar keer meegemaakt dat er in de stad ongevraagd en soms zelfs stiekem foto’s gemaakt worden van mijn dochter. Op zich heb ik daar niet zoveel moeite mee, maar wel als er echt een close-up portret van haar gemaakt wordt. Ik vraag dan altijd vriendelijk of ze de foto willen verwijderen, maar mag ik dat wel? En mogen zij wel een portretfoto maken van mijn dochter?

“Portretrecht en straatfotografie” verder lezen

Mag ik jou zomaar fotograferen en publiceren?

Jij loopt nietsvermoedend door het centrum lekker te winkelen en te kletsen met vriendinnen. Mag ik jou dan zomaar fotograferen en daarna de foto publiceren? Ja dat mag, mits ik geen inbreuk maak op je privacy. In een winkelstraat ben je als winkelend publiek onderdeel van het straatbeeld en daardoor maak ik geen inbreuk op je privacy, dus het mag. Je bevindt je in een publiek vrije ruimte.

Publieke ruimtes

In de volksmond geldt dat publieke ruimtes vrij toegankelijk zijn voor het publiek. De meeste publieke ruimtes zijn in de open lucht, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Openbare overheidsgebouwen behoren ook tot de publieke ruimtes, terwijl openluchtzwembaden hier over het algemeen niet toe behoren.

Is een bibliotheek dan zo’n publieke ruimte waar je gewoon gefotografeerd mag worden? Nee, zodra je een gebouw binnenloopt is de kans groot dat je te maken krijgt met huisregels. Een bibliotheek wordt ook wel een semi-publieke ruimte genoemd en de kans is daarbij groot dat er huisregels gelden. Als je bijvoorbeeld de Albert Hein inloopt, zie je naast de entree symbolen staan waaruit blijkt dat je er niet mag fotograferen.

Semi-publieke ruimtes

Semi-publieke ruimtes hebben doorgaans huisregels. Ze worden vaak duidelijk gecommuniceerd, maar soms ook niet. Je kan er maar beter van uitgaan en ernaar vragen, want dit voorkomt eventuele problemen achteraf.

Hoe herken ik een semi-publieke ruimte? Heel simpel gezegd: het is een ruimte, een plaats, waar je niet onbeperkt kan verblijven. Hiermee bedoel ik dat deze ruimtes beperkingen hebben als openingstijden, toegangscontrole, toegangsprijzen, bedoeld voor een bepaalde groep, et cetera. Een evenement dat eenmalig op een openbare plaats wordt gehouden, heeft vaak enige vorm van een omheining en een bepaalde toegang tot het terrein. Daarnaast hebben evenementen een vergunning gekregen van de gemeente en daarmee het recht gekregen om huisregels op te stellen.
Het verschil is tussen semi-publiek en publiek dus niet altijd duidelijk.

Commercieel gebruik

Mogen foto’s commercieel gebruikt worden? Dat hangt ervan af of de gefotografeerde persoon zich kan beroepen op het portretrecht. Oftewel: de context van de foto is van belang of de fotograaf de foto kan gebruiken voor commerciële bedoelingen. Voor een in opdracht gemaakte foto moet je altijd toestemming vragen, maar voor een foto gemaakt in een publieke ruimte hoeft dit niet altijd.

Sportfotografie

De afgelopen jaren heb ik een aantal sportevenementen gefotografeerd. Hiervoor heb ik al dan niet een accreditatie aangevraagd om zo mijn intenties duidelijk te maken. Zo heb ik de foto’s de fietsevenementen De Omloop Flevoland en Toer de Almere via een webshop te koop aangeboden. De foto’s had ik op de openbare weg gemaakt en gepubliceerd in een webshop onder de naam van het evenement. Dit is toegestaan, want de deelnemers zijn in de context van het evenement gepubliceerd.

Tijdens de Triatlon van Almere had ik een perskaart om op het evenemententerrein foto’s te kunnen maken. Hier had ik duidelijk te maken met huisregels en die beperkten mij in het gebruik van de foto’s. Deze foto’s mocht ik niet te koop zetten, want dat recht was verkocht aan een bedrijf dat gespecialiseerd is in sportfotografie.

Hoe ga ik ermee om?

In het kader van algemene nieuwsgaring en vrijheid van meningsuiting kan je eigenlijk altijd wel fotografen. Vaak mag je die foto’s ook publiceren en/of verkopen. Als er enige vorm van onduidelijkheid is, stel ik mij bescheiden op. Liever onnodig gevraagd dan verlegen zitten met gedoe …

… met respect en begrip bereik ik het resultaat! Dat is mijn fotografie!