Portretrecht en straatfotografie

Disclaimer: deze blog is gebaseerd op diverse bronnen. Ik ben alleen geen jurist, dus is deze blog niet getoetst aan de wet. Deze blog geeft slechts een beeld van mij op het portretrecht en straatfotografie, maar er zijn geen rechten aan te ontlenen.

Ik heb het nu al een paar keer meegemaakt dat er in de stad ongevraagd en soms zelfs stiekem foto’s gemaakt worden van mijn dochter. Op zich heb ik daar niet zoveel moeite mee, maar wel als er echt een close-up portret van haar gemaakt wordt. Ik vraag dan altijd vriendelijk of ze de foto willen verwijderen, maar mag ik dat wel? En mogen zij wel een portretfoto maken van mijn dochter?

Untitled21In principe mag iedereen in openbare (publieke) ruimtes vrij fotograferen en kan je niet verbieden dat jij op een foto terecht komt. Ook het publiceren van deze foto’s is toegestaan, tenzij de geportretteerde een redelijk belang heeft zich hier tegen te verzetten. Dat redelijk belang kan een privacybelang of een financieel belang zijn. Op grond hiervan kan de geportretteerde publicatie verbieden, maar een foto met aanzienlijke nieuwswaarde kan dit redelijk belang (verbod) opheffen.

In bovenstaande alinea ben ik ervan uitgegaan dat de foto’s niet in opdracht zijn gemaakt van de geportretteerde. Zo ook de ongevraagde portretfoto’s die van mijn dochter gemaakt worden. Zoals ik de regels interpreteer kan ik mij alleen op een redelijk belang op het gebied van privacy beroepen als er echt een portret gemaakt is. Belangrijk hierbij is dat het straatbeeld geen onderwerp is, maar dat mijn dochter het hoofdonderwerp is. Het wordt alleen lastiger als de fotograaf deze foto gebruikt in een complete reportage over bijvoorbeeld de markt. De foto waarbij mijn dochter met een bos bloemen loopt, mag in de complete reportage wel gebruikt worden. Los publiceren, zonder de context van de andere foto’s, is dan weer niet toegestaan.

Als ik zelf als fotograaf door de stad loop, laat ik altijd zien dat ik aan het fotograferen ben. Ik ga niet stiekem te werk, want voor het maken van foto’s met een “verborgen” camera gelden strengere regels. Stiekem fotograferen mag alleen als de foto anders niet gemaakt kan worden, en in zulke situaties kom ik eigenlijk nooit. Er is altijd een mogelijkheid om contact te maken met het publiek of ze zelfs aanspreken om te vertellen wat je gaat doen. Wanneer er contact is, geef ik ook altijd mijn visitekaartje. Op verzoek kunnen deze mensen dan ook de foto krijgen. Dit geeft vertrouwen en er zal minder snel weerstand komen tegen het maken van deze foto’s.

Zelf respecteer ik de mening van de geportretteerde en verwijder de foto als diegene hierom vraagt. Als vader kan ik formeel alleen bezwaar maken tegen publicatie mits deze foto geen inbreuk maakt op privacybelang en financieel belang. Alleen de rechter kan eisen de foto’s te verwijderen, maar ik geloof zelf in goed fatsoen.

Onduidelijk zijn mij de rechten van de fotograaf om de foto’s die niet in opdracht zijn gemaakt door te verkopen. Volgens de Fotograferen Federatie is dit toegestaan, mits de geportretteerde geen bezwaar kan maken op het privacybelang of financieel belang. Echter zijn er stockfotobureaus die dit niet toestaan. Zo staat de Nationale Beeldbank niet toe dat straatfoto’s voor commerciële doeleinden verkocht worden (wel voor redactionele stukken). Ik doe het daarom niet.

Er is veel te lezen over straatfotografie en wat daarbij wel of niet mag. Zo heeft de Fotografen Federatie een boekje uitgebracht over dit onderwerp. In een handig zakformaat beschrijft het ook de situaties in semi-publieke en privéruimtes, maar ook over in opdracht gemaakte foto’s en in verschillende situaties waarin je terecht kan komen. Een aanrader voor alle fotografen wat mij betreft!